Klaudiusz (cesarz)

Klaudiusz
Imiona	Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus
Panował jako	Tiberius Claudius Drusi Cæsar Augustus Germanicus
Zaliczony w poczet bogów jako Divus Claudius
Czas panowania	25 stycznia 41 r. - 13 października 54 r.
Dynastia	julijsko-klaudyjska
Data urodzin	1 sierpnia 10 r. p.n.e. - Lugdunum
Data śmierci	13 października 54 r. - Rzym
Lista cesarzy rzymskich

Klaudiusz, Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus (ur. 1 sierpnia 10 p.n.e. w Lugdunum w Galii, zm. 13 października 54 n.e.) – cesarz rzymski, syn Druzusa Starszego i Antonii Młodszej.

Był bratankiem cesarza Tyberiusza i stryjem cesarza Kaliguli. Klaudiusz był cesarzem rzymskim od 21 stycznia 41 roku. Oficjalna tytulatura cesarska: Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus.

[edytuj] Wywód przodków

[edytuj] Młodość

Pomimo tak bliskich powiązań z panującą dynastią nie brał udziału w życiu publicznym. Przyczyną tego były liczne ułomności fizyczne spowodowane przedwczesnym przyjściem na świat - 5 miesiąc ciąży^{[potrzebne źródło]}. Klaudiusz utykał na skutek paraliżu dziecięcego, ślinił się, jąkał, miał mimowolne ruchy mięśni twarzy, ciekło mu z nosa, z powodu świnki ogłuchł na prawe ucho i często chorował. Członkowie rodziny uważali to za skutek umysłowego upośledzenia i dlatego trzymali go z dala od świata publicznego. W szczególności matka Antonia (nazywała go "monstrum zaczętym ale nie dokończonym przez naturę") i babka Liwia traktowały go jak idiotę. Nie powierzono mu żadnych urzędów oficjalnych. Będąc izolowany przez całe dzieciństwo i młodość poświęcał czas na czytanie zdobywając szeroką wiedzę, szczególnie z zakresu historii. To, że traktowano go jako głupka, uchroniło go od niebezpieczeństw związanych z wewnętrzną walką o władzę w rodzinie cesarskiej. Nikt nie przewidywał, że może odegrać jakąkolwiek rolę polityczną.

Jego bratanek, Kaligula, gdy został cesarzem, dla żartu mianował Klaudiusza konsulem dokooptowanym od 1 lipca 37 roku. Był to pierwszy publiczny urząd sprawowany przez Klaudiusza, który miał wtedy 46 lat.

[edytuj] Panowanie

W zamieszaniu po morderstwie Kaliguli część żołnierzy gwardii pretoriańskiej zdecydowała się na obwołanie cesarzem Klaudiusza, jedynego dorosłego przedstawiciela dynastii julijsko-klaudyjskiej. Tradycja mówi, że został znaleziony, gdy ukrywał się za kotarą, wbrew swej woli zaniesiony do obozu pretorianów i tam obwołany imperatorem. Pomimo początkowego sprzeciwu senat, świadom swojej bezsilności wobec żołnierzy, zatwierdził jego status. Po raz pierwszy tak jawnie unaocznił się prawdziwy charakter pryncypatu – władza cesarzy opierała się na sile militarnej, a czasy, gdy wola senatu miała znaczenie, bezpowrotnie minęły.

Klaudiusz, chcąc zyskać militarną wiarygodność, podjął wyprawę do Brytanii w 43 r. Po powrocie do Rzymu świętował tryumf w 44 r.

Charakterystyczna dla panowania Klaudiusza jest wzrastająca rola wyzwoleńców w sprawowaniu władzy. Cesarz, nie mając zaufania do kręgów senatorskich, główną rolę w administracji i w radzie przybocznej powierzał wyzwoleńcom. Kilku z nich; Tyberiusz Klaudiusz Narcyz, Tyberiusz Klaudiusz Polibiusz, Kallist i Pallas zdobyło bardzo wpływową pozycję.

Klaudiusz ulegał też wpływom swoich żon. Najpierw poślubionej w 38 r. Messalinie, która urodziła mu Brytanika i Oktawię. Antyczne źródła przedstawiają Messalinę jako nimfomankę organizującą orgiastyczne zabawy i doprowadzającą do skazywania na śmierć byłych kochanków lub tych, którzy ośmielali się odrzucać jej awanse. Zgubiła ją ceremonia małżeństwa z Gajuszem Siliuszem odbyta pod nieobecność Klaudiusza. Narcyz ujawnił to Klaudiuszowi i dopilnował egzekucji Messaliny. W 48 r. Klaudiusz poślubił Agrypinę – swoją bratanicę. Jej silna osobowość zdominowała ostatnie lata panowania cesarza. Wyrazem jej wzrastającej roli politycznej był przyznanie jej przez senat tytułu Augusty. Doprowadziła też do zajęcia przez jej syna z pierwszego małżeństwa – Nerona, pierwszeństwa w sukcesji, przed rodzonym synem Klaudiusza, Brytanikem. Neron został najpierw adoptowany w 50 roku, a trzy lata później poślubił córkę cesarza – Oktawię. Chcąc wykorzystać sytuację Agrypina, jak podają źródła, kazała trucicielce – Locuście - sporządzić truciznę i otruła Klaudiusza potrawą z grzybów. Klaudiusz został pochowany w Mauzoleum Augusta.

[edytuj] Małżeństwa i dzieci

[edytuj] Ciekawostki

Klaudiusz jest ostatnią znaną osobą, która rozumiała teksty etruskie, napisał nawet słownik łacińsko-etruski (nie zachowany) na podstawie informacji uzyskanych od kapłanów etruskich.

Klaudiusz jąkał się. Gdy jego następca, Neron, wygłaszał mowę pogrzebową, w której chwalił mądrość i przezorność swego ojczyma, nikt z obecnych nie mógł powstrzymać się od śmiechu.

Po śmierci Klaudiusz z woli Nerona został ubóstwiony jako Divus Claudius. Niechętny zmarłemu Seneka napisał tragikomedię Udynienie Boskiego Klaudiusza, opisującą przybycie cesarza do nieba i drwiny innych bogów na temat jego osoby i defektów fizycznych.

Najbardziej znaną powieścią o życiu cesarza jest dyptyk Ja, Klaudiusz i Klaudiusz i Messalina pióra Roberta Gravesa.

[edytuj] Bibliografia

• Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
• Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, ISKRY, Warszawa 2006.
• Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, ISKRY, Warszawa 2006.
• Swetoniusz, Żywoty cezarów., Ossolineum, Wrocław 1987.
• Tacyt, Dzieła t.I-II, Warszawa,1957, 2004.
• Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.

[edytuj] Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Klaudiusza

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Klaudiusz (cesarz)

• Zestawienie chronologiczne cesarzy rzymskich
• Drzewo genealogiczne Klaudiuszów Neronów
• Locusta
• Akwedukt Klaudiusza

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Biografia autorstwa Aleksandra Krawczuka
• De Imperatoribus Romanis

Poprzednik Kaligula

Cesarz rzymski 41 - 54

Następca Neron